Hoge bloeddruk (hypertensie)

Als algemene richtlijn geldt dat een bloeddruk die bij herhaalde metingen hoger is dan 140/90 mmHg wordt beschouwd als verhoogd. De meeste mensen merken zelf niets van een hoge bloeddruk. Toch is het een belangrijk signaal dat het lichaam uit balans is. Wanneer hypertensie onbehandeld blijft, kan dit op termijn schade veroorzaken aan het hart, de hersenen, de nieren en de ogen.

Oorzaak: meestal idiopathisch

Een verhoogde bloeddruk kan soms samenhangen met specifieke aandoeningen, zoals nierziekten, bijnieraandoeningen, aderverkalking of het gebruik van bepaalde hormonen. In de meeste gevallen is er echter geen duidelijke oorzaak aan te wijzen; dit wordt essentiële (idiopathische) hypertensie genoemd.

De reguliere behandeling bestaat vaak uit:

• plastabletten (diuretica),
• middelen die de spanning in de vaatwand verlagen, zoals bètablokkers,
• ACE-remmers (angiotensine-converterend-enzymremmers),
• calciumantagonisten.

Deze medicijnen werken doorgaans niet heel specifiek, waardoor bijwerkingen kunnen optreden.

Visie vanuit de Traditionele Chinese Geneeskunde (TCM)

Binnen de TCM wordt hypertensie vooral benaderd vanuit een verstoring van evenwicht, waarbij onderscheid wordt gemaakt tussen exces- en deficiëntiepatronen.

Excespatroon (vaak stressgerelateerd, stijgende leverenergie)
Bij acute stress stijgt de bloeddruk tijdelijk; dat is een normale reactie op inspanning of gevaar. Wanneer de bloeddruk echter langdurig verhoogd blijft, interpreteert het lichaam als het ware voortdurend spanning of dreiging. Volgens de TCM leidt dit tot stagnatie van de leverenergie, die vervolgens opstijgt — parallel aan de stijging van de bloeddruk.

Deficiëntiepatroon (uitputting, vooral van de nierenergie)
Dit patroon wordt vaker gezien bij langdurige uitputting en bij het ouder worden. In de TCM is de nierenergie verbonden met vitaliteit en de waterhuishouding. Wanneer deze energie verzwakt, kan het lichaam makkelijker vocht vasthouden, wat bijdraagt aan een stijging van de bloeddruk.

Behandeling met homeopathie en acupunctuur

De behandeling richt zich op het herstellen van de balans tussen lever- en nierenergie.
In de praktijk wordt vaak gestart met een homeopathisch middel. Wanneer dit onvoldoende effect heeft, kunnen Chinese kruiden worden ingezet om:

• de nierenergie te versterken,
• de leverenergie te kalmeren.

Hierdoor kan ook de gevoeligheid voor stress afnemen.

Voeding en leefstijl

Bekende risicofactoren voor hoge bloeddruk zijn:

• een voeding met veel zout,
• overgewicht,
• weinig lichaamsbeweging,
• overmatig alcoholgebruik,
• roken,
• consumptie van drop en zoethout.

Naast de behandeling wordt ook gekeken naar mogelijke voedingsintoleranties. Regelmatig speelt een overgevoeligheid voor suiker een rol. In de reguliere zorg is vooral aandacht voor glycyrrhizine, een stof in drop en zoethoutwortel die vochtretentie kan veroorzaken en de bloeddruk kan verhogen.

Vanuit TCM-perspectief kunnen suikers daarnaast de leverenergie belasten, wat onderliggende stress en spanning versterkt. Bij suikergevoeligheid wordt ook vaker overgewicht gezien, wat opnieuw een risicofactor is voor hypertensie.

Alcohol beïnvloedt bovendien het antidiuretisch hormoon (vasopressine) en daarmee de vochtbalans, vergelijkbaar met het effect van een hoge zoutinname (natrium).

Resultaten en verwachtingen

De resultaten van deze benadering zijn niet altijd zodanig dat reguliere medicatie volledig kan worden gestopt. Vermindering van medicatiegebruik is echter in veel gevallen wel mogelijk. 

Een belangrijke factor lijkt samen te hangen met onze moderne leefstijl: een stressvolle, prikkelrijke samenleving waarin rustmomenten eerder uitzondering dan regel zijn.